Spróbuj sam

Spostrzeganie

Już od dawna wiemy o tym, że bezpośredni kontakt ze światem zewnętrznym nie daje nam możliwości jego bezpośredniego poznania, że świadectwo naszych zmysłów nie może być przyjęte za pewnik. I że potrafimy odpowiedzieć na pytanie, jaka jest różnica między zimną a gorącą wodą.

Spróbuj wykonać mały eksperyment, który John Locke zaproponował w 1690 roku.

Włóż jedną rękę do garnka z gorącą wodą, a drugą rękę do garnka z zimną wodą i trzymaj je tam przez kilka minut. Następnie włóż je obie do trzeciego naczynia napełnionego letnią wodą.

Jakie wrażenia?

Wodę tę jedna ręka będzie odczuwać, jako zimną a druga jako ciepłą, chociaż jak wskazał Locke prawie trzysta lat temu, „jest niemożliwe, aby ta sama woda, gdyby naprawdę zawierała te idee, była jednocześnie zarówno gorąca jak i zimna”

Poznanie otaczającego nas świata możliwe jest dzięki procesom spostrzegania. Spostrzeganie to odbiór informacji z otoczenia oraz ich interpretacja. Spostrzeganie jest aktywnym procesem, nie tylko biernym odzwierciedleniem w umyśle rzeczywistych obiektów. Jest aktywnym konstruowaniem reprezentacji obiektów w oparciu o posiadaną przez nas wiedzę.

Nieustannie odczuwamy obecność bodźców, które stymulują nasze zmysły. Bodźce wywołują wrażenia składające się na nasze spostrzeganie. W odróżnieniu od spostrzegania, który jest procesem aktywnym, gromadzenie informacji przez zmysły jest procesem pasywnym może odbywać się bez aktywności umysłu.

Proces spostrzegania jest możliwy, gdy wystąpią trzy elementy. Pierwszym elementem jest bodziec, czyli fizyczna zmiana w środowisku, która pobudza receptor. Receptor z kolei, jako drugi element procesu spostrzegania jest odpowiedzialny za odbiór informacji, jest to jeden z narządów zmysłu, który przekazuje informację dalej poprzez drogi nerwowe do trzeciego elementu jakim jest odpowiednia część kory mózgowej odpowiedzialna za analizę i  rozpoznanie bodźca. Odbiór bodźców nierozerwalnie związany jest ze zmysłami. Odbiór bodźców wzorkowych zwykle prowadzi do odczucia takich wrażeń jak kolor, wielkość czy kształt. Jeżeli chodzi o bodźce słuchowe to wywołują one wrażenia związane ze skalą dźwięku, informują nas o tym czy dźwięk jest wysoki czy niski, jaka jest jego barwa oraz siła, czy jest cichy czy głośny. Zmysły takie jak smak i węch odbierają bodźce chemiczne odpowiedzialne za nasze wrażenia smakowe i zapachy.

Spostrzeganie jest zarówno procesem bazującym na odbiorze informacji bezpośrednio z otoczenia ,czyli działania bodźców na nasze receptory zmysłowe jak i procesem odgórnym gdzie informacja konfrontowana jest z naszymi danymi umysłowymi. Nasza wiedza, czyli dane umysłowe gwarantują nam stałość spostrzegania, czyli przykładowo wiedzę o tym że twarz pozostaje twarzą danej osoby, mimo jej zmian pod wpływem wieku. Niestety mogą nas również narażać na różnego rodzaju pomyłki w spostrzeganiu.

Błędy te mogą wynika z jednej strony z naszego nastawienia percepcyjnego, czyli wstępne przygotowanie umysłu do odbioru określonej informacji a z drugiej strony z wpływu kontekstu (otoczenia bodźca) na spostrzeganie.

Ważną kwestią w procesie spostrzegania jest odbieranie doznań zmysłowych w optymalnej dawce. W przypadku znacznego obniżenie poziomu stymulacji sensorycznej, który występuje przy eliminacji bodźców wzrokowych i słuchowych i dotykowych może prowadzić do wystąpienia halucynacji i urojeń, nawet u zdrowej osoby. W takim przypadku mamy do czynienia z deprywacją sensoryczną. Nie odpowiadające rzeczywistości wrażenia halucynacji i urojeń stają się dla systemu poznawczego niezbędna rekompensatą za braki w zakresie wejściowych danych sensorycznych.

Przykłady złudzeń optycznych: Czy jest to typowy trójkąt?

Figury niemożliwe: przedstawiają trójwymiarowe figury na płaszczyźnie, które są sprzeczne w swojej przestrzenności.

Kogo widzisz na obrazku poniżej?

Figury dwuznaczne: są to obiekty, które odwzorowywane prawidłowo są odbierane dwojako, w zależności od tego czy bierzemy pod uwagę kontekst czy tez skupiamy się na figurze. W pewnych przypadkach mózg zmuszony jest do zinterpretowania sceny czy ruchu, którego nie można postrzegać jednoznacznie. Jednocześnie nie ma możliwości widzenia dwóch wariantów jednocześnie.

Który z odcinków jest dłuższy?

Złudzenie Ponza: polega na błędnym postrzeganiu długości dwóch poziomych odcinków. Pomyłka ta spowodowane jest poprzez elementy otaczające, w tym wypadku tory kolejowe, pokazane w perspektywie.

Czy poniższe linie są równoległe?

Co widzisz gdy przypatrzysz się poniższej grafice?

RUCH POZORNY: iluzja ruchu wywołana poprzez powtarzające się niesymetryczne wzorce. Małe mimowolne ruchy oczu podczas ustawiania ostrości są prawdopodobnie podstawowym czynnikiem tych iluzji. Również kolor jak i kontrast wzmagają tą iluzje.

1 thought on “Spróbuj sam

    Kelly

    (08/02/2012 - 03:56)

    Nice to read your blog

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *